Een maand geleden namen we afscheid van Suzy, onze mooie, lieve poes. Slechts drie maanden geleden kwam ze – via adoptie – in ons leven. Een moment waarnaar zeker de kinderen heel hard hadden uit gekeken. Na een periode van gewenning vond Suzy meer en meer haar draai bij ons. Er ontstonden vaste rituelen: ze stond me op te wachten aan de deur als ik ’s morgens beneden kwam, om 19u kwam ze steevast rond me heen draaien terwijl ik het eten aan het bereiden was, omdat het ook voor haar tijd was om natvoer te krijgen,… Ze bleef een beetje angstig, niet voor ons, maar voor alles wat onverwacht of ongekend was. Het was niet zo’n actieve poes, maar de laatste week merkten we toch duidelijk een toenemende lusteloosheid. Uiteindelijk stopte ze met eten en drinken. Ze verzwakte heel snel. Na een bezoek aan de dierenarts kregen we het noodlottige verdict: FIP. De ziekte was te ver gevorderd, ze was niet meer te redden. We moesten haar laten inslapen. Ondanks het korte verblijf van Suzy in ons gezin, liet ze al een leegte achter en was/ is er veel verdriet om haar heengaan.
Verdriet om een huisdier kan even erg of zelf erger voelen als voor een vriend of een familielid, zeker voor kinderen. Het is vaak een eerste confrontatie met de dood. Om dit verlies op een goeie manier te kunnen verwerken, is het belangrijk hier open over te zijn tegen je kind. Je spaart kinderen niet door er niet over te praten.
Open en eerlijk
Stel het slechte nieuws niet uit. Op eerlijke manier vertellen dat hun trouwe vriend gestorven is en hoe dat komt, zorgt ervoor dat je kind dit beter kan plaatsen. Dat versterkt bovendien jullie onderlinge band. Het kind weet op die manier dat het met zijn angsten en vragen bij jou terecht kan.
Laat het dode dier zien en beantwoord de vragen van je kind. Vermijd wel beelden en informatie die gruwelijk of traumatiserend kunnen zijn. Een kind dat vragen stelt en details wil weten wil vooral gerustgesteld en getroost worden. Pols naar de gevoelens van je kind en praat erover. Respecteer zijn/ haar verdriet.
Iedereen gaat anders om met verdriet
Afhankelijk van de leeftijd reageren kinderen anders op het verlies van hun huisdier.
Veel jonge kinderen (3-5 jaar) denken dat de dood tijdelijk en omkeerbaar: “de dierenarts kan ‘Suzy’ vast en zeker met een spuitje terug levend maken”. Ze kunnen zich ook schuldig voelen voor de dood van hun huisdier, omdat ze eens niet lief voor hem/ haar geweest zijn of gezegd hebben dat de poes van hun vriendje leuker is. Gebruik op deze leeftijd niet de woorden ‘inslapen’ en ‘spuitje’, om te vermijden dat je kind ‘gaan slapen’ of ‘een spuitje krijgen’ verbindt met de dood.
Een kind van ongeveer 6 jaar weet (meestal) dat de dood definitief is, maar het denkt (én wil) dat het alleen anderen overkomt: “Dood gaan is voor altijd, maar in mijn gezin gaan geen mensen en/of dieren dood”.
Rond de leeftijd van 9 jaar weet een kind dat iedereen op een bepaald moment dood gaat. Het kan zich wel nog schuldig voelen, omdat het bijvoorbeeld “niet goed genoeg voor Suzy gezorgd heeft”.
Ook vorige verlieservaringen kunnen een invloed hebben op hoe je kind met dit verlies omgaat.
Marcel (10 jaar) en ik bleven bij Suzy toen ze werd ingeslapen. Ze viel in slaap in onze armen, voor ze het dodelijk spuitje kreeg. Daarna mochten we haar meenemen naar huis. Op die manier kon iedereen – ook wie niet mee was bij de dierenarts – afscheid van haar nemen.
Neem je kind niet zomaar mee om je huisdier te laten inslapen. Niet elk kind heeft hier behoefte aan. Een kind van 5 jaar of jonger heeft hier sowieso weinig aan. Wil je kind erbij zijn, bereid het dan voor op wat er zal gebeuren. Zo vertelde onze dierenarts dat Suzy eerst een spuitje zou krijgen om in slaap te vallen en pas daarna het spuitje waar ze dood van gaat. Na dat spuitje zouden we nog een paar schokjes zien. Maar zelf zou ze geen pijn voelen.
Tastbare herinneringen
We hebben Suzy met z’n allen in de tuin begraven. Zo blijft ze toch nog dicht bij ons. Daarna hebben we samen cake gebakken (en opgegeten) en thee gedronken, op haar en op onze tijd samen
Dit was ons klein ritueel om afscheid van Suzy te nemen. Haar plekje in de tuin kunnen we zien vanuit de zetel in de woonkamer. In het voorjaar planten we een boom op de plek waar ze begraven is.
Zoek samen met je kind naar een ritueel, een tastbare manier van herdenken dat bij jullie past: een tekening maken, een foto op de kamer, een herinneringsdoosje maken,… Praten is belangrijk, maar is voor (jonge) kinderen vaak te abstract. Een andere warme manier om dit samen te verwerken is verhalen lezen over afscheid (zie tips onderaan).
Kinderen rouwen ‘in schokjes’: het verdriet kan een hele tijd schijnbaar verdwenen zijn en dan plots weer (zelfs heel hevig) opduiken. Weet dat dit normaal is en ga erop in: troost je kind, praat erover, haal herinneringen op,… Enkel als je merkt dat het verdriet aanhoudt en het kind zich ook op andere gebieden niet goed in zijn/ haar vel voelt (lusteloos, fysieke klachten, verslechterde schoolresultaten,…) is er meer aan de hand.
Je kind steunen in deze (eerste) verlieservaring. Erover waken dat je kind dit afscheid op een goede manier verwerkt, kan hem/ haar sterken bij nieuwe ervaringen met de dood. Op zo’n moment – hoe moeilijk soms ook – komen de positieve ervaringen van dit moment terug naar boven en weet het dat het bij jou terecht kan.
Bronnen:
– Hoe troost je je kind als zijn huisdier sterft?
– Overlijden huisdier. Hoe vertel je het je kind?
– Rouwen om je huisdier: ‘Net zo heftig als afscheid van een mens’
– Waarom je echt moet kunnen rouwen om je huisdier
Kinderboeken over verlies:
– Een boom vol herinneringen, Britta Teckentrup
– Maar niet uit het hart, Toon Tellegen
– Omdat ik je zo mis, Ayse Bosse
nathalie decoene 